17 Mayıs 2019

Medya Okuryazarlığını Öğrenmek ve Öğrendiklerimizi Paylaşabilmek


 
Sabahattin Gencal,  Çekmeköy-İstanbul, 2019


Açıkça itiraf ediyorum ki medya okuryazarlığım yok denecek kadar zayıftır. Açık deyişle  “yazı, ses ya da görüntü aracılığıyla iletişim kurmayı sağlayan yazılı (gazete ve dergi) ve elektronik basın ( radyo, televizyon, sinema ve film), internet, hypermedia, bilgisayar, video, haberleşme uydusu, frekans dağılımı, kitap, slayt, multivizyon, faks, tele-foto, radyo-foto, lifaks, telefon vb. gibi kitle iletişim araçları”[i]  hakkında bilgim yok gibi.
“Bunları da bilme, canım.” diyecek halimiz de yok. İnşallah “beşikten mezara kadar öğreneceğiz, öğreteceğiz.
Sosyal medya, kullanıcılar tarafından oluşturulan bilginin basit, anlık ve çift taraflı olarak paylaşılmasını ve ulaşılmasını sağlayan yeni bir medya biçimidir.”[ii]
Tarif basit, ben bile ezberlerim. Ama içeriğine bakınca? Uuuu…

Sosyal Medya Siteleri

Bloglar : Blogger, LiveJournal, Open Diary, TypePad, WordPress ...

Mikro Bloglar : FMyLife, Jaiku, Plurk, Twitter, Tumblr, Posterous, Yammer

Sosyal Ağlar : Bebo, BigTent, Elgg, Facebook, Geni, Hi5, LinkedIn, MySpace ...

Etkinlik Siteleri : Upcoming, Eventfu, Meetup

Wikis : Wikipedia, PBworks, Wetpaint

Sosyal İmleme: Delicious, StumbleUpon

Sosyal Haber : Digg, Mixx, Reddit

Fotoğraf Paylaşımı :  deviantArt, Flickr, Photobucket, Picasa

Video Paylaşım : YouTube, Viddler, Vimeo, Sevenload, Dailymotion

Canlı Yayın Paylaşım : Ustream.tv, Justin.tv

Ses ve Müzik Paylaşımı : imeem, The Hype Machine, Last.fm, fizy

Ürün Eleştirileri : Sikayetvar

Şirket Eleştirileri : Customer Lobby, Yelp

Soru ve Cevaplar : Yahoo! Answers, WikiAnswers, Askville, Google Answers

Görsel Dünyalar : Second Life, The Sims Online, TerraOnline Gaming

Oyun Paylaşımı : Miniclip, Kongregate”[iii]

Doğrusu, yukarıda sayılanlardan birkaçı hariç, bu sitelerin hiçbirinden haberdar değilim. Sanmam ki herkes de haberdar olsun.
“Medyanın kendine özgü “dilleri” ve çeşitli biçimlerle, türlerle (genres) ve iletişim
simge sistemleriyle sembolleşen karakteristikleri vardır.” [iv] Peki, bu dili biliyor muyuz? Şahsen bilmiyorum. Gençlerimizin az çok bildiğini düşünerek soralım; gençlerimiz bu dili biliyor mu?
            Milli Eğitim Bakanlığı Sosyal Medya Dersleri adı altında bir müfredatı Ortaokul ve imamhatip okullarına koydu. Bazı pilot okullarda uygulandı.  Umarım bütün okullarda uygulamaya konmuştur. Yine umarım ki başarılı sonuçlar alınmaktadır. Hazırlanan kitaba göz gezdirdim. Doğrusu güzel hazırlanmıştır. Ama sadece kitaptan öğrenilmiş olsaydı şu anda ben çok defa söylediğim gibi “bilmiyorum”, “anlamıyorum” kelimelerini kullanmazdım.
            Ayrıca şunu belirteyim: Bilindiği üzere medya mesajları kurgulanmıştır. Ekonomik, sosyal, siyasal, tarihsel ve estetik bağlamlar içerisinde üretilmektedir.[v] Peki, bakanlığımız önlemler almış mıdır?
             Medyayı takip etmeyin demek önlem midir? Bazı sosyal medya kanallarını yasaklamak önlem midir? Değil tabii.
            Bilinçli kullanılabilirse medya elbette ki yararlıdır. Ama bu haliyle medyadan yarar beklemek doğru mudur bilemem.
            Bir yaygın söz vardır, hatırlayacaksınız: “Kendisi himmete muhtaç dede/nerde kaldı gayriye himmet ede...”Gerçekten bilmiyorum. Gençlerimizin bu, bilgi kirlenmesine uğramış internet ummanından ne derece faydalandıklarını bilemiyorum. Eleştirel düşünce sistemiyle de yetiştirilmemiş bu göz beklerimiz varsayalım ki süzme bilgiler alıyorlar. Yine de acıyorum. Bunca zamanın yitirilmesine acıyorum. Zaman ki bir saniyesini dünyanın bütün mücevherlerini verseniz geriye alamazsınız. Ne yapayım? Dua etmekten başka bir iş gelmiyor elimden.
            Bilindiği üzere uzun zamandır blog yazıyorum. Facebook’ da üyeyim. Ancak son zamanlarda okuyucularım azaldı. Biraz da trafiği yükseltebilmek amacıyla kursa katıldım. Gerek bloglarda gerekse sosyal medyada görünür olmak için neler yapılması gerektiği hakkında bilgiler edindik. Arama motoro  optimizasyonu üzerine duruldu. Doğrusu ben bloğumu ticari amaçla kullanmayacağım için, ayrıca böyle tüyoları tasvip edemediğim için kursa gitmemle gitmemem arasında bir fark olmadı. Tabii yararı da oldu: Neyi yapamayacağımı öğrenmiş oldum.
            Ne diyordum Facebook’a üyeyim.  474 arkadaşımız var. Hepsi birbirinden güzel yazı yazıyor, paylaşımlar yapıyor.  Ancak ön sırada olanlara ulaşabiliyor, diğerlerine ulaşamıyorum. Hepsine ulaşmaya çalışmak da zaman tüketiminden başka bir şey olmaz. Bazı arkadaşların iki facebook hesabı açtıklarını görüyorum. Ben de açsam mı diyorum?
            Eğer açarsam /açabilirsem ırkı, dini, cinsi, statüsü, öğrenimi, eğilimleri ne olursa olsun özgün yazılar yazabilenlere arkadaşlık önereceğim. Fikirleri elbette saygı değerdir tasvip etmesem de.
Kimin yaptığı belli olmayan hazır yazı ve fotoğrafları içeriğini bilerek veya bilmeyerek paylaşanlara diyeceğim yok elbet. Haddim de değil. Ama bu tür paylaşımlar, beni etkilemez belki; ancak zamanımı alır. Onun için böylelerine arkadaşlık teklif etmesem mi diyorum.
Her şeye rağmen bilinçli, kültürlü ve olgun kimseler de var kuşkusuz. Bunların hepsini takip edebilmem de imkânsız… Kısaca sınırlı üyeli bir hesap açmak istiyorum.
Aslında bir sayfa açabilsem çok daha iyi olurdu. Ancak, yanlış anlamadıysam bir şirket veya bir kurum olması gerekir sayfa açmak için.
Facebbok’tan başlayalım, diyorum. Twitter, Linkedin, YouTube, İnstagram vb. sayfalarını da kurs sırasında açtım. Şimdi onlar tecrübe aşamasında Facebook’tan başlayıp aşama aşama öğreniriz inşallah. Öğrensem ne olur, öğrenmezsem ne olur? En azından “yaşlılar bile öğrenebiliyor.” der ve İnternet okyanusunda çoklarının boğulmasını önlemiş olursunuz.
Medya araç gerecinden haberdar olabilsek böyle uzun boylu yazmazdım. Meramı açık seçik, kısa ve öz olarak bildirebilirdim.
Öğrenmek ve öğrendiklerimizi paylaşabilmek dileğiyle…
Sabahattin Gencal, Çekmeköy- İstanbul




[i] http://www.kefdergi.com/pdf/25_4/Pdf/1279.pdf
[ii] https://www.mediaclick.com.tr/blog/sosyal-medya-nedir-sosyal-medya-siteleri-sosyal-aglar-nelerdir
[iii] https://www.mediaclick.com.tr/blog/sosyal-medya-nedir-sosyal-medya-siteleri-sosyal-aglar-nelerdir
[iv] http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/143/1015.pdf
[v] http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/143/1015.pdf